ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΚΑΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ.

 Εισαγωγή.
Το σκάκι είναι ένα επιτραπέζιο παιχνίδι. Είναι μία μάχη μεταξύ δύο αντιπάλων, που έχουν αρχικά ίσες δυνάμεις και προσπαθεί ο ένας να αιχμαλωτίσει τον Βασιλέα του άλλου. Είναι λοιπόν λογικό, μερικές τεχνικές που εφαρμόζονται στο σκάκι να μπορούν να εφαρμοστούν και στον πραγματικό πόλεμο. Υπάρχουν πολλά ιστορικά παραδείγματα τέτοιων τεχνικών που εφαρμόστηκαν σε πραγματικό πόλεμο, όμως στο άρθρο αυτό θα μας απασχολήσει ένα παράδειγμα που (δυστυχώς ή ευτυχώς) καθόρισε την μοίρα της Ελλάδας μας.

Το θέμα.
Το 1919 ο Χ. Ρ. Καπαμπλάνκα (μετέπειτα πρωταθλητής κόσμου) στο τουρνουά Χάστινγς Βίκτορυ έστησε στον αντίπαλό του Γ. Γουίντερ, μία παγίδα. Τον προκάλεσε να προωθήσει τον ίππο του πιστεύοντας ότι καταλαμβάνει μία πλεονεκτική θέση. Όμως η προώθηση αυτή, αποδείχτηκε ολέθρια για τον Γουίντερ με αποτέλεσμα ο Καπαμπλάνκα να κερδίσει το παιχνίδι. Το 1941 οι Άγγλοι προκάλεσαν τους Γερμανούς να προωθήσουν στρατεύματα με επίθεση εναντίον της Ελλάδας πιστεύοντας ότι καταλαμβάνουν μία σημαντική στρατηγική θέση. Όμως η προώθηση αυτή, αποδείχτηκε ολέθρια για τους Γερμανούς, με αποτέλεσμα οι Άγγλοι να εξασφαλίσουν την νίκη στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Αντικειμενικότητα των ιστορικών αναφορών.
Στο άρθρο αυτό υπάρχουν ιστορικές αναφορές που έχουν παρθεί από την βιβλιογραφία, και υποτίθεται ότι είναι αντικειμενικές καθώς και προσωπικές κρίσεις του γράφοντος που επιδέχονται κριτική. Σε κάθε περίπτωση, τα σχόλια και οι κρίσεις είναι ευπρόσδεκτα, διότι σκοπός της παρουσίασης αυτής είναι μεν να γίνει γνωστή η τεχνική με την οποία κέρδισε την παρτίδα του ο Καπαμπλάνκα, τεχνική που την εφάρμοσαν και οι Άγγλοι στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο εναντίον των Γερμανών, αλλά και τα γεγονότα να είναι όσο το δυνατόν αληθή. Με άλλα λόγια κάθε πιθανή συμπάθεια ή εμπάθεια για τους πρωταγωνιστές των γεγονότων, να μη θέσει όρια στην παρουσίαση της αλήθειας. Επίσης, το άρθρα αυτό έχει γραφτεί με τέτοιο τρόπο που να διαβάζεται από όλους. Έτσι, όσοι δεν ξέρουν σκάκι, μπορούν να καταλάβουν τί έγινε από την περιγραφή με απλά λόγια της τεχνικής που εφάρμοσε ο Καπαμπλάνκα και που δίνουμε στην περίληψη. Και για όσους δεν ενδιαφέρονται για λεπτομέρειες ή δεν έχουν χρόνο για λεπτομέρειες, μπορούν να περιοριστούν στην ανάγνωση της περίληψης και να καταλάβουν τι έγινε.

Περίληψη του θέματος.
Ένα σκακιστικό σχέδιο.
Ο Χοσέ Ραούλφ Καπαμπλάνκα υπήρξε πρωταθλητής κόσμου στο σκάκι από το 1921 μέχρι το 1927. Στις 11 Αυγούστου 1919 στοskaki1 τουρνουά Χάστινγς Βίκτορυ (Hastings Victory Congress) ο Καπαμπλάνκα επρώτευσε με 10.5 βαθμούς έναντι 9.5 βαθμών του δεύτερου Γ. Φρέντερικ. Στον πέμπτο γύρο ο Καπαμπλάνκα είχε αντίπαλό τον Γ. Γουίντερ (William Winter) και έπαιξαν το λεγόμενο άνοιγμα των τεσσάρων ίππων και συγκεκριμένα την βαριάντα του Νίμζοβιτς. Ο Γουίντερ έπαιζε με τα άσπρα. Μέχρι την ένατη κίνηση, ένα πιόνι εμπόδιζε τον άσπρο ίππο να καταλάβει το κέντρο της σκακιέρας. (Ιδέ εικόνα 1).

Σε αυτό το σημείο ο Καπαμπλάνκα έστησε στον αντίπαλό του μία παγίδα. Προώθησε το πιόνι που εμπόδιζε τον άσπρο ίππο να καταλάβει το κέντρο της σκακιέρας, κατά ένα τετράγωνο. (Ιδέ εικόνα 2). Με τον τρόπο αυτό ο Καπαμπλάνκα άφισε τον αντίπαλό του να πιστέψει ότι έκανε λάθος και του skaki2δημιούργησε μία πλεονεκτική θέση για να προωθήσει τον ίππο του. Τον προκάλεσε να προωθήσει τον ίππο του πιστεύοντας ότι καταλαμβάνει το κέντρο και αποκτά πλεονέκτημα. Και ο Γ. Γουίντερ έπεσε στην παγίδα με καταστρεπτικές συνέπειες που του στοίχησαν την παρτίδα.

Ένα πολεμικό σχέδιο.
Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ στις 10 Μαΐου 1940 ανέλαβε την πρωθυπουργία και ταυτόχρονα το υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Αγγλίας. Εκείνη την εποχή, τα Βαλκάνια δεν συμπεριλαμβάνονταν στους στρατιωτικούς σχεδιασμούς του Χίτλερ με δεδομένο ότι ήδη αποτελούσαν για την Γερμανία μια πλούσια πηγή πρώτων υλών που δεν συνηγορούσε κανένας λόγος διαφοροποίησης της υφιστάμενης κατάστασης. Οι Βρετανοί ήταν ευχαριστημένοι με την κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα. Ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος δέσμευε ένα μεγάλο μέρος των ιταλικών δυνάμεων που ήταν χρήσιμες στο μέτωπο της Βόρειας Αφρικής, ενώ η πιθανή εμπλοκή των Γερμανών στα Βαλκάνια θα κατακερμάτιζε τα γερμανικά στρατεύματα και θα ελάττωνε τον κίνδυνο απόβασης τους στην Αγγλία. Το1940 ο πρωθυπουργός Ι. Μεταξάς πρότεινε στην Βρετανική κυβέρνηση την παρουσία στην Ελλάδα ισχυρής βρετανικής στρατιωτικής δύναμης. Η Βρετανία όμως ήταν επιφυλακτική απέναντι στην πρόταση του Μεταξά, καθώς η ανάπτυξη των απαιτούμενων στρατιωτικών δυνάμεων για την υποστήριξη του Ελληνικού σχεδίου θα έθετε σε κίνδυνο τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Κοινοπολιτείας στη Μέση Ανατολή. Ο Μεταξάς σταθερά απέρριπτε τις βρετανικές προτάσεις για αποστολή ανεπαρκών δυνάμεων από τον φόβο ότι αυτές θα προκαλούσαν τους Γερμανούς. Όμως, στις 29 Ιανουαρίου 1941 πεθαίνει ο Μεταξάς (χωρίς σοβαρή αιτία) και τον διαδέχθηκε ο Αλέξανδρος Κορυζής. Στις 24 Απριλίου του 1941 62.000 στρατιώτες από την Κοινοπολιτεία (Βρετανοί, Αυστραλοί, Νεοζηλανδοί, Παλαιστίνιοι και Κύπριοι) στάλθηκαν στην Ελλάδα, σχηματίζοντας το Βρετανικό Εκστρατευτικό Σώμα (ΒΕΣ). Από αυτούς τους στρατιώτες, όμως, μόνο οι μισοί ήταν σε μάχιμες μονάδες.

Ο Χίτλερ, μετά από τις πληροφορίες που είχε για αποβίβαση βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα, διέταξε το επιτελείο του να προετοιμαστεί για μία εισβολή στη Βόρεια Ελλάδα μέσω της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας. Και έτσι έπεσε στην παγίδα που του έστησαν οι Άγγλοι! Στις 05:30 το πρωί της 6ης Απριλίου 1941 ο Γερμανός πρεσβευτής στην Ελλάδα, πρίγκιπας Έρμπαχ, επέδωσε στον πρωθυπουργό Α. Κορυζή διακοίνωση, στην οποία αναφέρονταν οι λόγοι της γερμανικής επίθεσης. Η διακοίνωση έλεγε πως η κυβέρνηση του Ράιχ έδωσε διαταγή στα στρατεύματά της να εκδιώξουν τις Βρετανικές Ένοπλες Δυνάμεις από το ελληνικό έδαφος. Νωρίτερα, στις 05:15, τα γερμανικά στρατεύματα εισέβαλαν στο ελληνικό και γιουγκοσλαβικό έδαφος ταυτόχρονα. Η ηρωική αντίσταση των Ελλήνων στοίχισε στους Γερμανούς πολύτιμο χρόνο, διότι καθυστέρησαν την εισβολή στη Σοβιετική Ένωση δίνοντας κάποιο χρόνο στους Σοβιετικούς να προετοιμαστούν, αλλά και στον φοβερό Ρωσικό χειμώνα να τους προλάβει. Η εισβολή τελικά έγινε στις 22 Ιουνίου 1941, όταν γερμανικά, ρουμάνικα και σλοβάκικα στρατεύματα εισέβαλαν στην Σοβιετική Ένωση. Στις αρχές Δεκεμβρίου, η θερμοκρασία, που μέχρι τότε ήταν σε κανονικά επίπεδα για την Ρωσία, έπεσε στους είκοσι έως και στους πενήντα βαθμούς υπό το μηδέν, παγώνοντας τα γερμανικά στρατεύματα που ακόμα δεν είχαν χειμερινό ιματισμό, και τα γερμανικά οχήματα που δεν είχαν σχεδιαστεί για τέτοιες καιρικές συνθήκες. Η επίθεση του Άξονα στην Μόσχα αναχαιτίστηκε.

Κάποιοι ιστορικοί θεωρούν την Γερμανική εκστρατεία στην Ελλάδα αποφασιστική για την έκβαση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (το αυτονόητο), θεωρώντας ότι αποτέλεσε σοβαρή καθυστέρηση της εισβολής του Άξονα στη Σοβιετική Ένωση. Άλλοι θεωρούν ότι η εκστρατεία δεν είχε καμία επιρροή στην Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα και χαρακτηρίζουν τη Βρετανική επέμβαση στην Ελλάδα ως μάταιο εγχείρημα, μία «πολιτική και συναισθηματική απόφαση» ή ακόμα και ένα «σαφές στρατηγικό σφάλμα».

Ας δούμε όμως τι είπαν τότε (μεταξύ πολλών άλλων) ο Στάλιν και ο ραδιοφωνικός σταθμός της Μόσχας.
Στάλιν, Joseph Vissarionovich Tzougasvili Stalin 1879-1953 Γ. Γραμματέας της Σοβιετικής Ενώσεως από το 1924 έως 1953
"Λυπάμαι διότι γηράσκω και δεν θα ζήσω επί μακρόν δια να ευγνωμονώ τον Ελληνικό Λαό, του οποίου η αντίστασης έκρινε τον 2ον Παγκόσμιο Πόλεμο." (Από ομιλία του που μετέδωσε ο ραδιοφωνικός σταθμός Μόσχας την 31 Ιανουαρίου 1943 μετά την νίκη του Στάλιγκραντ και την συνθηκολόγηση τού στρατάρχου Paulus. Μόσχα, Ραδιοφωνικός Σταθμός (Όταν ο Χίτλερ επετέθη κατά τής Ε.Σ.Σ.Δ.)

"Πολεμήσατε άοπλοι και νικήσατε, μικροί εναντίον μεγάλων. Σας οφείλουμε ευγνωμοσύνη, διότι κερδίσαμε χρόνο για να αμυνθούμε. Ως Ρώσοι και ως άνθρωποι σας ευχαριστούμε".

Τι κέρδισε η Ελλάδα με την ηρωική αυτή αντίσταση; Υπέστει την πείνα της Κατοχής, το θάνατο 500,000 Ελλήνων και την τελική ΠΛΗΡΗ ΑΧΑΡΙΣΤΙΑ ΤΩΝ "ΣΥΜΜΑΧΩΝ".

Λεπτομερής ανάπτυξη του θέματος.
Λεπτομερής ανάπτυξη του σκακιστικού σχεδίου.
Όσοι δεν γνωρίζουν σκάκι ή δεν ενδιαφέρονται, μπορούν να παραλείψουν αυτή την παράγραφο και να μεταβούν στην λεπτομερή ανάπτυξη του πολεμικού σχεδίου.

Ο Χοσέ Ραούλφ Καπαμπλάνκα ανακυρήχθηκε πρωταθλητής του κόσμου στο σκάκι το 1921 και την ίδια χρονιά εξέδοσε ένα βιβλίο με τίτλο ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΟ ΣΚΑΚΙ, που εξεδόθει στην Ελλάδα το 1999 από τις εκδόσεις Κέδρος. Στο βιβλίο του αναλύει ο ίδιος την παρτίδα του εναντίον του Γ. Γουίντερ (William Winter) στην οποία προκάλεσε τον αντίπαλό του να προωθήσει τον ίππο του σε στρατηγική θέση νομίζοντας ότι αποκτά πλεονέκτημα. Όμως το πλεονέκτημα που απέκτησε ήταν μηδαμινό σε σύγκριση με το γεγονός ότι ο αξιωματικός του απομονώθηκε ή όπως γράφει ο Καπαμπλάνκα στο βιβλίο του «ετέθει εκτός μάχης». Δίνουμε παρακάτω τις λεπτομέρειεςskaki3 της παρτίδας.

Λευκά: Γ. Γουίντερ Μαύρα: Χ. Καπαμπλάνκα                                                                            
Τουρνουά Χάστινγς Βίκτορυ 1919
Άνοιγμα τεσσάρων ίππων

1. e4 e5 2. Ιf3 Ιc6 3. Ιc3 Ιf6 4. Αb5 Αb4 5. 0 – 0 0 – 0 6. Αxc6

Έως εδώ, η παρτίδα αναπτύχθηκε σύμφωνα με την βαριάντα του Νίμζοβιτς, που μπορεί να δόσει στα λευκά πολύ σταθερό παιχνίδι. Ιδέ εικόνα 3.

6. .... dxc6 7. d3 Αd6 8. Αg5 h6 9. Αh4

Στο σημείο αυτό ο Καπαμπλάνκα θα αφίσει τον αντίπαλό του να πιστέψει ότι έκανε λάθος και θα του δημιουργήσει μία θέση για να προωθήσει τον ίππο του στο d5 νομίζοντας ότι αποκτά πλεονέκτημα.                                                                                                 skaki5
9. .... c5 10. Ιd5

Ο λευκός έπεσε στην παγίδα !!! Ο μαύρος θα απαντήσει με g5 και έτσι θα απομονώσει τον αξιωματικό του λευκού.

10. ... g5

Μετά από αυτή την κίνηση το παιχνίδι είναι χαμένο για τα λευκά. Δεν μπορούν να παίξουν Ιxg5 λόγω Ιxd5 και τα μαύρα κερδίζουν ένα κομμάτι. Άρα, τα μαύρα πρέπει να παίξουν τελικά Αg3 με καταστροφικές συνέπειες.

11. Ιxf6+ Bxf6 12. Αg3 Αg4 13. h3 Αxf3 14. Bxf3 Bxf3 15. gxf3 f6

skaki7   skaki6   

Με μιά απλή εξέταση του διαγράμματος (Εικόνα 6) μπορεί να φανεί ότι τα λευκά πρακτικά δεν έχουν αξιωματικό. Τα μαύρα τώρα θα επιτεθούν στην πλευρά της Βασίλισσας με ένα αξιωματικό παραπάνω, με εξασφαλισμένα αποτελέσματα.
16. Ρg2 a5 17. a4 Ρf7 18. Πh1 Ρε6 19. h4 Πf-b8 20. hxg5 hxg5 21. b3 c6 22. Πa2 b5 23. Πh-a1 c4 24. axb5 cx b3 25. cx b3 Πxb5skaki8

26. Πa4 Πxb3 27. d4 Πb5 28. Πc4 Πb4 29. Πxc6 Πxd4 τα λευκά εγκαταλείπουν

Στην σκακιστική βιβλιογραφία, η παρτίδα αυτή θεωρείται κλασσικό παράδειγμα αποκοπής κομματιών από το μέτωπο της μάχης.

Λεπτομερής ανάπτυξη του πολεμικού σχεδίου.

Η Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα
Η Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα ήταν η πολεμική επιχείρηση της ναζιστικής Γερμανίας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο κατά της Ελλάδας, που υπαγορεύτηκε, αφενός μεν από το Χαλύβδινο Σύμφωνο, μετά και την αποτυχία που σημείωσε η μεγάλη ιταλική εαρινή επίθεση, του έτερου μέλους του Άξονα και αφετέρου από την παρουσία βρετανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα, που θα μπορούσαν έτσι να απειλήσουν τα μετόπισθεν στην επικείμενη επίθεση της Γερμανίας στην ΕΣΣΔ, γνωστή ως "Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα", που ακολούθησε.
Η εισβολή αυτή ξεκίνησε στις 6 Απριλίου του 1941 και ολοκληρώθηκε δύο μήνες αργότερα.

Είναι γεγονός πως μέχρι το καλοκαίρι του 1940 τα Βαλκάνια δεν συμπεριλαμβάνονταν στους στρατιωτικούς σχεδιασμούς του Χίτλερ με δεδομένο ότι ήδη αποτελούσαν για την Γερμανία μια πλούσια πηγή πρώτων υλών που δεν συνηγορούσε κανένας λόγος διαφοροποίησης της υφιστάμενης κατάστασης.

Η Βρετανική βοήθεια προς την Ελλάδα.
Η Βρετανία δεσμευόταν να βοηθήσει την Ελλάδα από τη διακήρυξη του 1939, η οποία ανέφερε ότι σε περίπτωση απειλής της Ελληνικής ή Ρουμανικής ανεξαρτησίας, «...η Βρετανική κυβέρνηση δεσμεύεται να παράσχει άμεσα στην Ελληνική ή Ρουμανική κυβέρνηση [...] κάθε δυνατή βοήθεια». H διακήρυξη αυτή δεν ήταν δεσμευμένη από καμιά συμμαχία μεταξύ των δύο χωρών για την εγγύηση της ελληνικής εδαφικής ακεραιότητας, παρά ήταν περισσότερο μια ηθική υποχρέωση για ενίσχυση της Ελλάδας σε περίπτωση επίθεσης από τρίτη δύναμη.

Στις 17 Νοεμβρίου 1940 ο Μεταξάς πρότεινε στην Βρετανική κυβέρνηση την ανάληψη κοινής επιθετικής δράσης στα Βαλκάνια έχοντας τα ελληνικά προπύργια της Νότιας Αλβανίας ως βάση των επιχειρήσεων ώστε να λήξη νικηφόρα ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος και να αποτραπεί η γερμανική επέμβαση. Αυτό όμως απαιτούσε την παρουσία στην Ελλάδα ισχυρής βρετανικής στρατιωτικής δύναμης. Η Βρετανία όμως ήταν επιφυλακτική απέναντι στην πρόταση του Μεταξά, καθώς η ανάπτυξη των απαιτούμενων στρατιωτικών δυνάμεων για την υποστήριξη του Ελληνικού σχεδίου θα έθετε σε κίνδυνο τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Κοινοπολιτείας στη Μέση Ανατολή. Ο Μεταξάς σταθερά απέρριπτε τις βρετανικές προτάσεις για αποστολή ανεπαρκών δυνάμεων από τον φόβο ότι αυτές θα προκαλούσαν τους Γερμανούς.

Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ πίστευε ότι ήταν σημαντικό για το Ηνωμένο Βασίλειο να λάβει κάθε πιθανό μέτρο για την υποστήριξη της Ελλάδας. Στις 8 Ιανουαρίου 1941 δήλωσε «δεν υπάρχει άλλη πορεία για μας από το διασφαλίσουμε ότι καταβάλαμε κάθε προσπάθεια να βοηθήσουμε τους Έλληνες που αποδείχθηκαν τόσο ικανοί».

Απόρριψη των βρετανικών προτάσεων για αποστολή ανεπαρκών δυνάμεων.

Κατά τη διάρκεια συσκέψεων των βρετανικών και ελληνικών στρατιωτικών και πολιτικών αρχηγών στην Αθήνα, από τις 13 ως 16 Ιανουαρίου 1941, ο στρατηγός Αλέξανδρος Παπάγος, επικεφαλής του Ελληνικού Στρατού, ζήτησε από τους Βρετανούς εννέα πλήρως εξοπλισμένες μεραρχίες και την αντίστοιχη αεροπορική υποστήριξη. Οι Βρετανοί απάντησαν ότι λόγω των υποχρεώσεών τους στο μέτωπο της Βορείου Αφρικής μπορούσαν να διαθέσουν άμεσα μία μικρή, συμβολική, δύναμη μικρότερη της μεραρχίας. Ο Βρετανός Αρχιστράτηγος Μέσης Ανατολής, Στρατηγός Άρτσιμπαλντ Oυέιβελ, ανέφερε στον Παπάγο ότι είχε εντολή από το Λονδίνο να προσπαθήσει να πείσει τους Έλληνες να δεχθούν την βοήθεια που τους δίνονταν. Η προσφορά αυτή απορρίφθηκε από τους Έλληνες οι οποίοι φοβήθηκαν πως η άφιξη μίας τέτοιας μικρής στρατιωτικής δύναμης θα επίσπευδε τη γερμανική επίθεση χωρίς να παράσχει σημαντική βοήθεια.

Ο Ιωάννης Μεταξάς απεβίωσε, σε ηλικία 70 ετών, στην οικία του στην Κηφισιά, στις 6 τα χαράματα, την Τετάρτη 29 Ιανουαρίου 1941. Ο θάνατος του Ιωάννου Μεταξά βύθισε την Ελλάδα σε απέραντη θλίψη. Κανείς δεν περίμενε ένα τέτοιο χτύπημα της Μοίρας...

Έτσι σε μια κρίσιμη στιγμή με αιωρούμενες τις γερμανικές προτάσεις για ειρήνη που ενδεχομένως η αποδοχή τους να άλλαζε τον ρου της Ιστορίας και η Ελλάς να απέφευγε την Κατοχή και τον συμμοριτοπόλεμο που προκλήθηκε από τις δυνάμεις που εξέθρεψε αυτή η περίοδος, χάνεται ο πρωθυπουργός της νίκης... από «αμυγδαλές»...

Το μόνο σίγουρο που θα μπορούσε να λεχθεί για τον θάνατο του Ιωάννου Μεταξά είναι ότι αυτός υπήρξε πάρα πολύ ύποπτος και ότι οι μόνοι εξαιρετικώς ωφελημένοι από αυτόν ήταν οι Άγγλοι. Τρανταχτή απόδειξη, το γεγονός ότι μετά τον θανατό του αποβιβάσθηκαν αγγλικά στρατεύματα στη Θεσσαλονίκη, κίνηση που ο Μεταξάς δεν ήθελε με κανέναν τρόπο...

Αποδοχή των βρετανικών προτάσεων για αποστολή ανεπαρκών δυνάμεων.
Ο Τσώρτσιλ επέμεινε στη φιλοδοξία του για τη δημιουργία Βαλκανικού Μετώπου με τη συμμετοχή της Γιουγκοσλαβίας, της Ελλάδας και της Τουρκίας και διέταξε τον Άντονι Ήντεν (Anthony Eden) και τον Σερ Τζων Ντιλ (Sir John Dill) να αρχίσουν εκ νέου οι διαπραγματεύσεις με την Ελληνική κυβέρνηση. Στις 22 Φεβρουαρίου 1941 πραγματοποιήθηκε συνάντηση στην Αθήνα μεταξύ του Ήντεν και της ελληνικής ηγεσίας, παρόντων του Βασιλιά Γεωργίου, του πρωθυπουργού Αλέξανδρου Κορυζή, που διαδέχθηκε τον Μεταξά. Στη τοποθέτησή του ο Κορυζής ρώτησε τον αριθμό και την σύνθεση των στρατευμάτων που θα μπορούσαν να στείλουν οι Βρετανοί για να ενισχύσουν τους Έλληνες εναντίον της γερμανικής εισβολής και επισήμανε ότι ακόμη και μόνη της η Ελλάδα θα πολεμούσε για την Μακεδονία. Στη συνέχεια μίλησε ο Ήντεν και υποστήριξε ότι το σύνολο των στρατιωτών που προορίζονταν για την Ελλάδα έφτανε τους 100.000 άνδρες. Αποτέλεσμα της συνάντησης ήταν η απόφαση για την αποστολή της εκστρατευτικής δύναμης της Βρετανικής Κοινοπολιτείας.

Οι Γερμανοί έπεσαν στην παγίδα που τους έστησαν οι Άγγλοι.

Ενώ μέχρι το καλοκαίρι του 1940 τα Βαλκάνια δεν συμπεριλαμβάνονταν στους στρατιωτικούς σχεδιασμούς του Χίτλερ, τα δεδομένα άλλαξαν μετά από πληροφορίες για αποβίβαση βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα. Ο Χίτλερ διέταξε το επιτελείο του να κάνει σχέδια για μία εισβολή στη Βόρεια Ελλάδα μέσω της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας. Τα σχέδιά του για την εκστρατεία κατάληψης της Βόρειας Ελλάδας εντάχθηκαν σε ένα ευρύτερο σχέδιο που είχε σκοπό την αποστέρηση των Βρετανών από τις Μεσογειακές τους βάσεις ώστε να εξαλειφθεί η απειλή για τις ρουμανικές πετρελαιοπηγές αλλά και να δώσει έμμεση βοήθεια στους Ιταλούς, με την δημιουργία ενός αντιπερισπασμού στις ελληνικές δυνάμεις που μάχονταν στην Ήπειρο. Εκτός από αυτά μια βρετανική βάση στην Ελλάδα θα αποτελούσε διαρκή απειλή για το δεξιό άκρο της επικείμενης επιχείρησης στην Σοβιετική Ένωση.

Στις 3 Απριλίου, στη διάρκεια μίας συνάντησης μεταξύ των Βρετανών, των Γιουγκοσλάβων και των Ελλήνων, οι Γιουγκοσλάβοι υποσχέθηκαν να αποκλείσουν την κοιλάδα του Στρυμόνα σε περίπτωση γερμανικής επίθεσης στο έδαφός τους. Στη διάρκεια της συνάντησης ο Παπάγος επεσήμανε τη σημασία μίας κοινής Ελληνο-γιουγκοσλαβικής επίθεσης εναντίον των Ιταλών όταν οι Γερμανοί θα επιτίθονταν στις δύο χώρες. Μέχρι τις 24 Απριλίου 62.000 στρατιώτες από την Κοινοπολιτεία (Βρετανοί, Αυστραλοί, Νεοζηλανδοί, Παλαιστίνιοι και Κύπριοι) στάλθηκαν στην Ελλάδα, σχηματίζοντας το Βρετανικό Εκστρατευτικό Σώμα (ΒΕΣ) ή «Δύναμη W», από τον διοικητή τους Αντιστράτηγο Σερ Χένρι Μέτλαντ Ουίλσον.(Sir Henry Maitland Wilson). Από αυτούς τους στρατιώτες, όμως, μόνο οι μισοί ήταν σε μάχιμες μονάδες!

Είναι φανερό ότι η συμβολική αυτή βοήθεια των Άγγλων, είχε μοναδικό σκοπό να προκαλέσει τούς Γερμανούς να προωθήσουν στρατό σε (τάχα) στρατηγική θέση νομίζοντας ότι αποκτούν πλεονεκτήματα. Όμως τα πλεονεκτήματα που απέκτησαν οι Γερμανοί, ήταν μηδαμινά σε σύγκριση με το γεγονός ότι ένα μέρος του στρατού τους απομονώθηκε (για να κρατάει την Ελλάδα κατακτημένη και να μάχεται την αντίσταση) με άλλα λόγια ένα μέρος του στρατού τους «ετέθει εκτός μάχης». Το σπουδαιότερο όμως λάθος που έκαναν ήταν ότι για την κατάληψη της Ελλάδας καθυστέρησαν 2 μήνες, ακριβώς όσο χρειάστηκε για να τους βρεί ο φοβερός ρωσσικός χειμώνας που εξασφάλισε στους Ρώσσους την δυνατότητα να τους αναχαιτίσουν. Οι Γερμανοί έπεσαν στην παγίδα που τους έστησαν οι Άγγλοι και αυτό τους στοίχισε τον πόλεμο.

Η γερμανική επίθεση ενατίον της Ελλάδας.
Στις 05:30 το πρωί της 6ης Απριλίου ο Γερμανός πρεσβευτής στην Ελλάδα, πρίγκιπας Έρμπαχ, επέδωσε στον πρωθυπουργό Α. Κορυζή διακοίνωση, στην οποία αναφέρονταν οι λόγοι της γερμανικής επίθεσης. Η διακοίνωση έλεγε πως η κυβέρνηση του Ράιχ έδωσε διαταγή στα στρατεύματά της να εκδιώξουν τις Βρετανικές Ένοπλες Δυνάμεις από το ελληνικό έδαφος. Κάθε αντίσταση στις Γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις θα συντρίβεται αδιακρίτως. Ο Κορυζής απάντησε στον Γερμανό πρεσβευτή ότι η Ελλάδα θα αντισταθεί στην γερμανική επίθεση και δεν θα υποταχθεί αμαχητί. Νωρίτερα, στις 05:15, τα γερμανικά στρατεύματα εισέβαλαν στο ελληνικό και γιουγκοσλαβικό έδαφος ταυτόχρονα.
Η κύρια γερμανική προσπάθεια με το XVIII Ορεινό Σώμα Στρατού εκδηλώθηκε στο αριστερό της γραμμής Μεταξά και ειδικά κατά του Μπέλες και του Οχυρού Ρούπελ, ενώ ανατολικότερα στο υψίπεδο Νευροκοπίου και στη Δ. Θράκη η επίθεση του XXX Σώματος Στρατού ήταν μικρότερης έντασης. Η ελληνική οχύρωση, το υψηλότατο ηθικό των Ελλήνων στρατιωτών και την υποτίμηση των παραγόντων αυτών από την Γερμανική ηγεσία «αντιστάθμιζαν» την υλική υπεροχή των Γερμανών.
Η Γραμμή Μεταξά, μήκους περίπου 215 χλμ, υπερασπιζόταν από τo Τμήμα Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας (ΤΣΑΜ). Η γραμμή εκτείνεται κατά μήκος του ποταμού Νέστου προς τα ανατολικά και των βουλγαρικών συνόρων ως το όρος Μπέλεςκοντά στα σύνορα με τη Γιουγκοσλαβία. Για την υπεράσπισή της έπρεπε να υπάρχουν άνω των 200.000 ανδρών, όμως η έλλειψη προσωπικού είχε ως αποτέλεσμα την αραιή διάταξη των αμυντικών γραμμών.
Ο σκοπός των Άγγλων πέτυχε! Οι Γερμανοί έκαναν το λάθος να επιτεθούν στην Ελλάδα και αυτό αποδείχτηκε μοιραίο. Τώρα τα στρατεύματά τους δεν είχαν κανένα λόγο να είναι στην Ελλάδα, θα έφευγαν. Παρόλο που από τις 16 Απριλίου η γερμανική διοίκηση είχε συνειδητοποιήσει ότι οι Βρετανοί εκκένωναν τα στρατεύματά τους με πλοία από τον Βόλο και τον Πειραιά, δεν κατάλαβαν ότι έπεσαν στην παγίδα που τους έστησαν οι Άγγλοι. Και όλη η εκστρατεία τους πήρε χαρακτήρα καταδίωξης. Για τους Γερμανούς ήταν βασικό να διατηρούν επαφή με τα υποχωρούντα Βρετανικά στρατεύματα και να παρεμποδίζουν τα σχέδια εκκένωσής τους. Γερμανικές μεραρχίες πεζικού αποσύρονταν από την ενεργό δράση λόγω της έλλειψης μηχανοκίνητης υποστήριξης τους. Οι 2η και 5η Μεραρχίες Πάντσερ, η LSSAH και οι δύο ορεινές μεραρχίες εξαπέλυσαν καταδίωξη στις εχθρικές δυνάμεις.
Προκειμένου να επιτραπεί η απομάκρυνση του κυρίως όγκου των βρετανικών δυνάμεων, ο Γουίλσον διέταξε την οπισθοφυλακή να κρατήσει το ιστορικό πέρασμα των Θερμοπυλών. Ο Αντιστράτηγος Φρέιμπεργκ έλαβε την εντολή να υπερασπιστεί το παράκτιο πέρασμα, ενώ ο Υποστράτηγος Μακέη να κρατήσει το χωριό Μπράλος. Μετά τη μάχη ο Μακέη φέρεται να είπε «Δεν ονειρευόμουν την εκκένωση. Θεωρούσα ότι θα κρατούσαμε για περίπου ένα δεκαπενθήμερο και θα καταρρέαμε υπό το βάρος των αριθμών». Όταν έφτασαν οι εντολές της υποχώρησης το πρωί της 23ης Απριλίου αποφασίστηκε ότι οι δύο θέσεις θα προστατεύονταν από μία ταξιαρχία έκαστη. Αυτές οι ταξιαρχίες, η 19η Αυστραλιανή και η 6η Νεοζηλανδική θα κρατούσαν τα περάσματα όσο το δυνατόν περισσότερο, επιτρέποντας στις άλλες μονάδες να αποσυρθούν. Οι Γερμανοί επιτέθηκαν στις 11.30 πμ της 24ης Απριλίου, συνάντησαν ισχυρή αντίσταση, έχασαν δεκαπέντε άρματα και είχαν σημαντικές απώλειες. Οι Σύμμαχοι κράτησαν ολόκληρη την ημέρα. Με την επίτευξη του στόχου να καθυστερήσουν τα γερμανικά στρατεύματα υποχώρησαν προς την κατεύθυνση των παραλίων εκκένωσης και έστησαν μία οπισθοφυλακή στη Θήβα. Οι μονάδες των Πάντσερ που εξαπέλυσαν καταδίωξη στο δρόμο που οδηγούσε προς το πέρασμα καθυστέρησαν λόγω της μεγάλης κλίσης του εδάφους και του μεγάλου αριθμού των δύσκολων στροφών του δρόμου.

Η γερμανική επίθεση ενατίον της Κρήτης.
Στις 25 Απριλίου ο Χίτλερ υπέγραψε την Οδηγία Νο 28 η οποία έφερε την κωδική ονομασία Επιχείρηση Ερμής και αφορούσε την επιχείρηση κατάληψης της Κρήτης. Νωρίς τα ξημερώματα της 20ής Μαΐου άρχισε η γερμανική επίθεση κατά της Κρήτης με σφοδρό βομβαρδισμό και πολυβολισμό από αεροσκάφη της Λουφτβάφε. Αμέσως μετά μεταφορικά αεροσκάφη Junkers Ju 52 και ανεμοπλάνα κατέκλυσαν την περιοχή Χανίων-Μάλεμε και άρχισαν να πραγματοποιούν κατά κύματα ρίψεις αλεξιπτωτιστών, καθώς και προσγείωση των ανεμοπλάνων. Οι Γερμανοί, παρά τις μεγάλες απώλειες πού υπέστησαν, κατόρθωσαν να δημιουργήσουν ένα μικρό προγεφύρωμα στον ποταμό Ταυρωνίτη θέτοντας υπό τα πυρά τους το αεροδρόμιο Μάλεμε και το ύψωμα 107, από το οποίο ελέγχονταν η ευρύτερη περιοχή του αεροδρομίου. Τις απογευματινές ώρες της ίδιας ημέρας εκδηλώθηκε η γερμανική επίθεση και στις περιοχές Ρέθυμνου και Ηρακλείου, όπου οι αλεξιπτωτιστές υπέστησαν τρομακτικές απώλειες και δεν μπόρεσαν να σημειώσουν καμία επιτυχία. Παρότι η πρωτοβουλία των επιχειρήσεων περιήλθε στους Γερμανούς ο αγώνας, στον οποίο συμμετείχαν και κάτοικοι του νησιού, συνεχίστηκε με σφοδρότητα μέχρι της 29 Μαΐου. Οι Γερμανοί έχασαν δύο μήνες για την κατάληψη της Ελλάδας. Δεν συνειδητοποίησαν τότε, ότι αυτοί οι δύο μήνες ήταν πολύτιμοι, παρά όταν έπιασε ο φοβερός ρωσσικός χειμώνας και οι απώλειες τους από το κρύο ήταν περισσότερες από τις απώλειες στις μάχες!

Ακόμα, η κατοχή της Ελλάδας, στη διάρκεια της οποίας οι πολίτες υπέστησαν τρομερές κακουχίες που κορυφώθηκαν με τον Μεγάλο Λιμό και τις λεηλασίες των κατοχικών αρχών, αποδείχθηκε δύσκολο και δαπανηρό εγχείρημα. Οδήγησε στη δημιουργία αρκετών αντιστασιακών ομάδων, οι οποίες επιδόθηκαν σε ανταρτοπόλεμο με τις δυνάμεις κατοχής και δημιούργησαν δίκτυα κατασκοπείας.

Όσον αφορά την Μάχη της Κρήτης, παρά την επιτυχία των Γερμανών, το υψηλό τίμημα που κατέβαλαν για την κατάληψη του νησιού, οδήγησε τον Χίτλερ να χάσει την εμπιστοσύνη του στις αεροκίνητες επιχειρήσεις. Η χρήση των επίλεκτων αεροκίνητων μονάδων σε ρόλο πεζικού κατά την εκστρατεία στην ΕΣΣΔ, οδήγησε τον Πτέραρχο Κούρτ Στουντέντ να δηλώσει ότι Η Κρήτη ήταν ο τάφος των Γερμανών αλεξιπτωτιστών. Επιπλέον, σαν βάση επιθετικών επιχειρήσεων των δυνάμεων του Άξονα, η Κρήτη αποδείχτηκε μικρής αξίας και ούτε αποτέλεσε, όπως ήλπιζαν οι Γερμανοί, το σκαλοπάτι προς το Σουέζ και τη Μέση Ανατολή, παρά μάλλον την κατάληξη των εκστρατειών στα Βαλκάνια.

Γερμανική εισβολή στην Σοβιετική Ένωση.
Στις 22 Ιουνίου 1941, τα γερμανικά, ρουμάνικα και σλοβάκικα στρατεύματα εισέβαλαν στην Σοβιετική Ένωση, εν συνεχεία την εισβολή συνέδραμε και η Ουγγαρία (μετά τον βομβαρδισμό της ουγγρικής πόλης Κάσα), ξεκινώντας αποτελεσματικά τηνΕπιχείρηση Μπαρμπαρόσα. Έχοντας καταστρέψει το μεγαλύτερο μέρος της Σοβιετικής Αεροπορίας στο έδαφος, οι γερμανικές δυνάμεις προωθήθηκαν γρήγορα βαθιά μέσα στη σοβιετική επικράτεια χρησιμοποιώντας τακτικές κεραυνοβόλου πολέμου. Οι γερμανικές δυνάμεις κατέλαβαν την πόλη Σμολένσκ, σημαντικό προπύργιο στον δρόμο για τη Μόσχα. Η απεγνωσμένη υπεράσπιση της περιοχής του Σμολένσκ από τους Σοβιετικούς κράτησε δύο μήνες, από τις 10 Ιουλίου μέχρι τις 10 Σεπτεμβρίου 1941.[6] Αυτή η σφοδρή μάχη, γνωστή ως Μάχη του Σμολένσκ, καθυστέρησε την προέλαση των Γερμανών μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου, αποδιοργανώνοντας την τακτική του κεραυνοβόλου πολέμου.

Στις 2 Οκτωβρίου 1941, η Ομάδα Στρατιών Κέντρου υπό τη διοίκηση του Φέντορ φον Μποκ εξαπέλυσε την τελική της επίθεση κατά της Μόσχας με την κωδική ονομασία Επιχείρηση Τυφώνας. Ο Χίτλερ είπε λίγο μετά την επίθεση ότι «Μετά από τρεις μήνες προετοιμασιών, έχουμε επιτέλους την πιθανότητα να συντρίψουμε τον εχθρό πριν την έλευση του χειμώνα. Όλες οι πιθανές προετοιμασίες έχουν γίνει..., σήμερα ξεκινά η τελευταία μάχη του χρόνου....»

Παρά τις γερμανικές προσδοκίες, οι σοβιετικές δυνάμεις δεν παραδίδονταν εύκολα. Αντιθέτως μάχονταν άγρια και απελπισμένα, και έτσι η Βέρμαχτ έπρεπε να χρησιμοποιήσει 28 μεραρχίες για να εξουδετερώσει τα περικυκλωμένα σοβιετικά στρατεύματα, χρησιμοποιώντας και δυνάμεις που ήταν απαραίτητες για την επίθεση κατά της Μόσχας.

Λόγω της αντίστασης και στη βόρεια και στην νότια πλευρά της Μόσχας, η Βέρμαχτ επιχείρησε στη 1 Δεκεμβρίου 1941 ευθεία επίθεση από τα δυτικά κατά μήκος του οδικού άξονα Μίνσκ-Μόσχας κοντά στην πόλη Νάρο-Φομίσνκ. Εντούτοις η επίθεση είχε περιορισμένη υποστήριξη από άρματα και οι Γερμανοί ήταν αναγκασμένοι να κάνουν εφόδους σε εκτεταμένες σοβιετικές αμυντικές θέσεις. Αφού συνάντησε αποφασιστική αντίσταση από την 1η Μηχανοκίνητη Μεραρχία Τυφεκιοφόρων-Φρουρών και πλευρικές επιθέσεις από την 33η Στρατιά, η γερμανική επίθεση απωθήθηκε τελικώς τέσσερις μέρες μετά,[41] με τους Γερμανούς να έχουν χάσει 10.000 άντρες και μερικές δεκάδες άρματα.[52]

Η έλευση του χειμώνα έδοσε την αποφασιστική νίκη στη Σοβιετική Ένωση.
Στις αρχές Δεκεμβρίου, η θερμοκρασία, που μέχρι τότε ήταν σε κανονικά επίπεδα για την Ρωσία, έπεσε στους είκοσι έως και στους πενήντα βαθμούς υπό το μηδέν, παγώνοντας τα γερμανικά στρατεύματα που ακόμα δεν είχαν χειμερινό ιματισμό, και τα γερμανικά οχήματα που δεν είχαν σχεδιαστεί για τέτοιες καιρικές συνθήκες. Αναφέρθηκαν πάνω από 130.000 περιπτώσεις κρυοπαγημάτων στη Βέρμαχτ.[34] Το παγωμένο γράσο έπρεπε να αφαιρεθεί από κάθε βλήμα ενώ τα οχήματα έπρεπε να ζεσταίνονται για ώρες πριν χρησιμοποιηθούν.

Η επίθεση του Άξονα στη Μόσχα αναχαιτίστηκε. Συνολικά η μάχη ήταν βαρύ πλήγμα για τον Άξονα και εξανέμισε τις ελπίδες των Γερμανών για γρήγορη και αποφασιστική νίκη στη Σοβιετική Ένωση.

Ο περίεργος θάνατος του Εθνικού Κυβερνήτη Ιωάννη Μεταξά.

Επειδή ο Μεταξάς σταθερά απέρριπτε τις βρετανικές προτάσεις για αποστολή ανεπαρκών δυνάμεων στην Ελλάδα και αυτό χάλαγε τα σχέδια των Βρετανών να προκαλέσουν τους Γερμανούς να προωθήσουν στρατεύματα εναντίον της Ελλάδας, είναι πιθανόν αυτό να του κόστισε τη ζωή. Στον Ελληνικό λαό ο θάνατος του Μεταξά πέρασε σαν έγκλημα των άγγλων: «Οι άγγλοι τον φάγανε».Οι Γερμανοί από πλευράς τους υπεστήριξαν τη φήμη ότι τον Μεταξά εδολοφόνησαν οι Άγγλοι. Από τις διηγήσεις της κόρης του Μεταξά, Λουκίας, φαίνεται η επιθυμία του Μεταξά να τον δει και άλλος γιατρός « Σαν τον ερώτησα αν θέλη να τον δη και άλλος ιατρός γυάλισαν τα μάτια του... -Ναι παιδί μου, ναι!, μου απήντησε». Έτσι λοιπόν μετά από «του κόσμου τα εμπόδια» όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η κυρία Λουκία Μεταξά, εκλήθη επειγόντως ο διαπρεπής Βιεννέζος ιατρός Δρ. Εππιγκερ ο οποίος φθάνοντας την Τρίτη 28 Ιανουαρίου 1941 στο Βελιγράδι ματαίωσε το ταξίδι του προς Ελλάδα αφού τον πληροφόρησαν ότι είναι πια αργά και ότι ο Μεταξάς πεθαίνει. Έχουμε και την επίσημη αρθρογραφία των εφημερίδων της εποχής (π.χ. Βραδυνή, 30 Ιανουαρίου 1941), που αναφέρει την παρουσία στο πλευρό του ασθενούς Μεταξά κατά την τελευταία ημέρα της ζωής του, εγγλέζου στρατιωτικού ιατρού ο οποίος την Τρίτη 28 Ιανουαρίου 1941 έκαμε ιδιοχείρως ένεση στον ασθενή. Από τους αυτόπτες μάρτυρες είναι βέβαιη η παρουσία άγγλων ιατρών στο πλευρό του Μεταξά, οι οποίοι, σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, είτε έφεραν συσκευές οξυγόνου είτε έκαναν ενέσεις στον ασθενή. Περισσότερες και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες μπορείτε να βρείτε στις ιστοσελίδες:

http://lougantina.blogspot.gr/2014/08/blog-post_69.html
http://metaxas-project.com/%CE%B8%CE%AC%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%AC/

Τι κέρδισε η Ελλάδα με την ηρωική της αντίσταση;
Το πόσο μας υπολόγισαν οι σύμμαχοί μας για την προσφορά μας στον Δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, φαίνεται από τις μετέπειτα εξελίξεις και από τα ανύπαρκτα ωφέλη που είχε η Ελλάδα μετά τον πόλεμο παρόλο που ευρίσκετο στο πλευρό των νικητών, αλλά και από τα «δωράκια» τους όπως τον εμφύλιο, τον ξεριζωμό των ομογενών Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης και την τραγωδία της Κύπρου.

! Ο Λιβάνης Παρασκευάς είναι φυσικός και έχει ασχοληθεί με φιλοσοφικά προβλήματα που προκύπτουν από τους φυσικούς νόμους.

 

 

 

 

Back to top
Back to top